Hakan Kaplan 
Uzayda yapılan keşifler, her geçen gün yeni merak konusu oluştururken, TOI-5205 b kodlu ötegezegen, bilim insanlarının dikkatini üzerine çekti. Küçük bir kırmızı cüce yıldızın etrafında dönen bu dev gaz gezegeni, hem boyutuyla hem de kimyasal yapısıyla mevcut astronomik teorileri altüst ediyor.
Jüpiter’den biraz daha büyük olan TOI-5205 b, kendisinden yalnızca dört kat büyük olan bir yıldızın etrafında dönerken, kütlesel oranıyla dikkat çekiyor. Gezegen, yıldızının kütlesinin yalnızca yüzde 0,3’üne sahip ve bu durum, kırmızı cüce yıldızların etrafındaki bilinen gezegenler arasında bir rekor oluşturuyor.
James Webb Uzay Teleskobu ile yapılan detaylı gözlemler, gezegenin atmosferindeki ışığı analiz ederek kimyasal bileşimini ortaya koydu. Genel olarak, hidrojen ve helyum dışındaki tüm elementler “metal” olarak tanımlanıyor. Normalde, bir yıldızın oluşumu sırasında çevresindeki gazları büyük ölçüde tüketmesi nedeniyle gezegenlerin daha yüksek metal oranlarına sahip olması beklenir. Ancak TOI-5205 b, bu genel kanunları çiğniyor. Elde edilen veriler, gezegenin atmosferindeki metal oranının, yıldızından çok daha düşük olduğunu gösteriyor. Bu durum, şimdiye kadar gözlemlenen gaz devleri arasında benzersiz bir senaryo olarak kaydediliyor.
Bilim insanları, bu olağandışı durumu açıklamak için karmaşık matematiksel modeller kullanmaya başladı. Araştırma ekibi, ağır elementlerin gezegenin oluşumu sırasında merkezine doğru göç ettiğini ve bu nedenle atmosfer ile iç yapının birbirinden ayrıldığını tahmin ediyor. Carnegie Bilim Enstitüsü’nden Shubham Kanodia, gezegenin toplam kütlesine baktıklarında beklenen metal oranının atmosferde görünmediğini belirtti. Kanodia, bu durumun ağır elementlerin derinlere gömülü olduğunu gösterdiğini vurguladı. Sonuç olarak, gezegenin atmosferi karbon bakımından zengin, oksijen bakımından ise oldukça fakir bir yapıya sahip.
TOI-5205 b, atmosferindeki metal yoğunluğu toplam kütlesinin yaklaşık 100 katı kadar olmasına rağmen, gaz devleri arasında en düşük atmosferik metal oranına sahip gezegen unvanını aldı. Bununla birlikte, atmosfer tamamen saf hidrojen ve helyumdan oluşmuyor; metan ve hidrojen sülfür gibi moleküller de bulunuyor. Birmingham Üniversitesi’nden Anjali Piette, bu gezegenin yıldızından daha düşük metal içeriğine sahip olmasının, dev gezegenlerin oluşum süreçlerine dair bilgilerimizi yenileyeceğini vurguladı.
The Astronomical Journal’da yayımlanan bulgular, bir yıldızın yaşamının ilk dönemlerinde dev gezegenlerin nasıl şekillendiğine dair yeni sorular ortaya çıkarmakta. TOI-5205 b, benzersiz boyutu ve gizemli kimyası ile gökyüzünde parlamaya devam ediyor.
