ABD Yüksek Mahkemesi, Trump’ın Ekonomik Ajandasını İncelemeye Başlıyor
ABD Yüksek Mahkemesi, bu hafta Başkan Donald Trump’ın ekonomik ajandasının önemli bir parçası olan ve $90 milyar doları aşan tarife gelirini riske atan “Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA)” kapsamındaki tarife yetkisini incelemeye alıyor. Davanın sonucu, küresel ticaret dengelerini ve piyasa beklentilerini derinden etkileyebilir.
Trump’ın IEEPA Yetkisi Yargıya Taşınıyor
Başkan Donald Trump’ın, ekonomik ajandasının merkezinde bulunan tarifelerin yasallığı durumu bu hafta Yüksek Mahkeme’de (Supreme Court) ele alınacak. Tarifelerin büyük bir kısmının tehlikede olması nedeniyle, Başkan’ın beklenmedik bir şekilde mahkemeye gitme olasılığı konuşuluyor.
Dava, Trump’ın Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası kapsamında aldığı ithalat vergisi kararlarının yasal dayanağını inceleyecek. Trump, bu yıl içinde Hindistan ve Brezilya gibi önemli ticaret ortaklarına karşı %50’ye kadar, Çin’e karşı ise %145’e varan ithalat vergileri uygulayarak bu yetkileri kullanmıştı. Mahkemenin Trump aleyhine karar vermesi, mevcut tarifelerin tamamının iptal edilmesi anlamına gelmese de, Başkan’ın ticaret stratejisini değiştirebilir.
Dava Sürecindeki Büyük Miktar: Geri Ödeme Riski
Yüksek Mahkeme’nin vereceği karara bağlı olarak belirlenecek en önemli konu, şu anda toplamakta olduğu devasa tarife geliri olacak:
- 90 Milyar Dolarlık Tarife Geliri: ABD Gümrük ve Sınır Koruma verilerine göre, 23 Eylül itibarıyla Amerikan işletmeleri, IEEPA tarafından belirlenen tarifeler için yaklaşık 90 milyar dolar ödemiş durumda. Bu miktar, ülkenin toplam tarife gelirinin yarısından fazlasını oluşturuyor.
- Trump’ın Geri Ödeme İtirafı: Trump, Fox Business’a verdiği bir röportajda, Yüksek Mahkeme’nin aleyhine karar vermesi durumunda, “parayı geri ödemek zorunda kalacağımızı” ve şirketlere ödedikleri milyarlarca doları geri iade edeceklerini belirtmişti.
Dava süreci uzun sürebilir ancak işletmeler IEEPA tarifelerini ödemeye devam edecek ve bu da potansiyel geri ödeme miktarını artıracaktır. Ticaret avukatları, Yüksek Mahkeme’nin IEEPA tarifelerini yasadışı ilan etmesi durumunda geri ödeme şartlarını belirleyeceğini düşünüyor.
Ticaret Anlaşmaları Tehlikede
Yüksek Mahkeme’nin Trump aleyhine karar vermesi, ticaret anlaşmaları açısından büyük bir tehdit oluşturuyor. Yüksek tarife tehditleri, Trump’ın ülkeleri ticaret anlaşmalarına zorlamak için kullandığı önemli bir araç olmuştu. Ancak IEEPA tarifelerinin uygulanamaz hale gelmesi durumunda, ticaret ortaklarının ABD ile olan anlaşmaları gözden geçirip daha iyi koşullar için masaya oturabilecekleri öngörülüyor. Bazı ülkeler, kendi sınır vergilerini düşürmeleri kadar ABD’ye karşı misilleme tarifeleri uygulamaya başlayabilir.
Trump, Bölüm 232 gibi diğer yetkilerini koruyacak olsa da, IEEPA’da olduğu gibi ithalat vergilerini hızlı ve geniş kapsamlı olarak değiştirme yetkisine sahip olmayacak.
Piyasaların Olası Tepkisi: Kararın Etkisi
Yüksek Mahkeme’nin Trump’ın IEEPA yetkisini iptal etmesi, piyasalar açısından önemli bir gelişme olacak ve üç ana alanda etkili olacak:
- Hisse Senedi Piyasaları (Global ve Türkiye): POZİTİF.
- IEEPA’nın iptal edilmesi, Trump’ın keyfi tarife tehditlerinin ortadan kalkması demek. Bu durum, uluslararası ticaret yapan şirketlerin hisselerini destekleyerek küresel ticarette öngörülebilirliği artırabilir.
- Türkiye’deki ihracatçı firmalar için de ticari risk azalır.
- Dolar/TL ve Gelişmekte Olan Ülke Para Birimleri: POZİTİF.
- Tarife savaşlarının azalması, küresel ticaret hacmini destekler ve risk iştahını artırır.
- Artan risk iştahı, yabancı yatırımcıların gelişmekte olan ülke piyasalarına (Türkiye dahil) daha fazla fon akışı yapmalarına neden olabilir ve TL’nin değerlenmesine yol açabilir.
- ABD Hazine Gelirleri: NEGATİF.
- 90 milyar dolarlık potansiyel geri ödeme yükümlülüğü, ABD bütçe açığını daha da kötüleştirir.
- Bu durum, ABD tahvil getirileri üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir çünkü hükümet daha fazla borçlanmak zorunda kalabilir. Yüksek ABD tahvil getirileri, küresel maliyetleri artırarak Türkiye’deki borçlanma maliyetlerini dolaylı olarak artırabilir.
Kısa Vadeli Beklenti: Kararın, Trump’ın ani ticaret hamleleri riskini azaltması nedeniyle genel olarak küresel piyasalar tarafından olumlu karşılanması bekleniyor. Ancak geri ödeme ve bütçe açığı riski, iyimserliği bir miktar sınırlayabilir.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından hazırlanan özel raporlarımıza abone olmak isterseniz, lütfen [email protected] adresine e-mail atarak abonelik koşullarını öğrenin.